Het fortuin van Neptunus – Julian Sancton
De grootste schat in de geschiedenis van de mensheid
Begin 18e eeuw moet het schip de San José, onder leiding van Casa Alegre, van Portobelo naar Cartagena varen met schatten voor de Spaanse schatkist. Maar de Engelsen liggen op de loer op deze vaarroute. Met wel acht ton aan goud verlaat het schip de haven, zonder eerst verkenningssloepen vooruit te sturen. Na een paar dagen worden ze aangevallen door de Engelsen, met kapitein Wager aan het roer. Sancton weet tot in detail over deze zeeslag te vertellen, zonder dat het saai of ingewikkeld wordt. Ook de persoonlijke ervaringen van bemanningsleden komen aan bod, wat ervoor zorgt dat het nog realistischer overkomt. Wel komen er veel namen en plaatsen voorbij, dus is het af en toe even concentreren geblazen, maar het neemt de spanning niet weg.
Na een gevecht met kanonnen explodeert de San José. Een ongeluk of opzet? Ten onder gaan met alle schatten is eervoller dan dat het in Engelse handen komt. Het schip zinkt met alle kostbaarheden en bijna 600 man. Het leven op het schip en de bouw van de schepen wordt deskundig beschreven, net zoals het ontstaan van goud en zilver, de onderdrukking van de Inca’s om de metalen in handen te krijgen en de slavernij in die tijd. Alles om de Spaanse schatkist te spekken.
Waardevoller dan goud
In deel 2 van het boek leren we Roger Dooley kennen. Sancton verhaalt een biografie van deze man, die het tot zijn levenstaak heeft gemaakt om de San José te vinden. Niet voor de gezonken schatten, maar voor de historische waarde van het wrak.
‘Van de vele galjoenen die schijnbaar waren vergaan in he Caribisch gebied waren er maar drie opgespoord en geïdentificeerd, en die waren allemaal geplunderd door schatzoekers voordat ze fatsoenlijk konden worden bestudeerd (…) Als hij leiding zou kunnen geven aan de eerste grondige studie van een Spaans galjoen, dan zou hij daarmee een bijdrage kunnen leveren aan het schrijven van een buitengewoon belangrijk hoofdstuk in de wereldgeschiedenis. En nog belangrijker: Dooley zou daarmee zijn naam kunnen vestigen, iets wat voor hem veel waardevoller was dan goud.’
Cuba
Dooley groeit op in Cuba, in de tijd dat Fidel Castro het bewind overneemt. Ook hier weet Sancton privé en politiek goed te vermengen, net zoals hij deed met het verhaal over de San José drie eeuwen terug. Samen met broer Michael leidt hij de Afdeling Wateronderzoek en verkent hij de wateren van Cuba. Hij raakt verslaafd aan het duiken en de onderzoeken naar verloren gegane wrakken. In de jaren 80 krijgt hij van Castro de opdracht om oude scheepswrakken op te speuren en hij stuit op het 18e eeuwse wrak de Mercedes. Hij vindt het galjoen, maar door allerlei regels en gebeurtenissen komt het er niet van het schip te bergen. Maar in zijn zoektocht is Dooley wel gestuit op aanwijzingen waar de San José verborgen ligt en dat wordt zijn nieuwe levenstaak. Wat volgt is een minutieus verslag van de zoektocht van Dooley, waarbij hij alles uit de kast moet halen om investeerders te vinden, geavanceerde apparatuur moet zoeken en de wetgeving op het bergen van schatten in acht moet nemen. Hij benadert zelfs persoonlijk de president van Colombia (in wiens territoriale water het schip ligt) om maar aan de slag te kunnen. Als de San José dan uiteindelijk gevonden wordt, ontstaat er een politiek spel over wie de rechtmatige eigenaar is en krijgt Dooley niet de credits die hij verdient.
‘Vanaf dat moment verliet de San José de wereld van de mythe en betrad het schip de wereld van de politiek.’
Spannende avonturenroman
Sancton heeft met vele ooggetuigen gesproken, alsmede vele naslagwerken gebruikt om tot een prachtige reconstructie te komen van het vinden van dit 18e eeuwse schip, met in de hoofdrol Roger Dooley die op deze manier alsnog de credits krijgt die hem toebehoren. Werd hij vaak als charlatan en schatzoeker weggezet, met dit boek is duidelijk dat het hem alleen om de historische waarde te doen was. Dit boek is er één met geschiedenis, archeologie en biografieën, maar door de manier van schrijven leest het als een spannende avonturenroman. Ik heb ervan genoten.
Erica Ganzevles
Uitgegeven door Hollands Diep
Vertaling: Frans Reusink
