Moekoesja’s kus – Yolande Belghazi-Timman
Een hooggevoelig meisje
Moekoesja’s kus vertelt het verhaal van Noor (Elinor) Elderson, een gevoelig en kwetsbaar meisje dat boven alles verlangt naar ergens bij horen. De lezer wordt meegenomen in haar belevingswereld, waarin angsten, fantasieën en verwondering voortdurend door elkaar lopen. Moekoesja, haar oma van vaders kant, speelt daarin een belangrijke rol. Wanneer Noor een gesprek tussen haar vader en oma opvangt en hoort dat ze “echt een kind van ons is”, klampt ze zich vast aan die gedachte. Tegelijkertijd verhinderen onzekerheid en angst dat ze deze acceptatie volledig kan geloven. De titel staat daarmee symbool voor de warmte en erkenning waar Noor zo naar verlangt.
De cover van het boek versterkt die thematiek. De mystieke, enigszins vervormde afbeelding roept een vervreemdende sfeer op die goed aansluit bij Noors fantasierijke en soms angstige manier van kijken naar de wereld. Het beeld lijkt haar intense prikkelverwerking en gevoelsleven te verbeelden.
Het verhaal begint in 1957, wanneer Noor zes jaar oud is, en volgt haar tot aan de overgang naar de middelbare school. De roman speelt zich af in Delft, eind jaren vijftig en begin jaren zestig, en schetst een overtuigend tijdsbeeld. De beschrijvingen van het straatbeeld, de maatschappelijke opvattingen en de pedagogische aanpak op school laten zien hoe er in die periode naar kinderen werd gekeken en met hen werd omgegaan.
Noor beschikt over een levendige fantasie en reageert sterk op de prikkels in haar omgeving. Haar verbeelding slaat regelmatig op hol, waardoor ogenschijnlijk kleine gebeurtenissen uitgroeien tot grote angsten. Om grip te houden op haar wereld ontwikkelt ze allerlei rituelen, zoals vaste routes naar school. Door haar gedrag en manier van denken valt ze buiten de groep en wordt ze regelmatig gepest. Noor kampt met een laag zelfbeeld en is ervan overtuigd dat anderen haar vreemd en dom vinden. Sociale aansluiting blijkt moeilijk. Naarmate ze ouder wordt, leert ze haar gevoelens beter te reguleren, overwint ze een deel van haar angsten en durft ze confrontaties aan te gaan.
Het verhaal wordt verteld vanuit Noors perspectief. Belghazi-Timman weet zich overtuigend in haar jonge hoofdpersoon te verplaatsen. De vertelling volgt het associatieve en soms springerige karakter van Noors gedachten, waarbij gebeurtenissen elkaar snel opvolgen. Dat maakt het begin van de roman enigszins fragmentarisch en vraagt enige concentratie van de lezer. Gaandeweg, wanneer Noor zich ontwikkelt en meer grip krijgt op zichzelf en haar omgeving, wordt ook de vertelstructuur rustiger en samenhangender. Hierdoor groeit het verhaal als het ware met de hoofdpersoon mee.
De auteur slaagt er bijzonder goed in Noors innerlijke wereld invoelbaar te maken. De beschrijvingen van haar fantasieën, angsten en frustraties zijn beeldend en genuanceerd, waardoor de lezer begrip krijgt voor haar gedrag. Vooral voor buitenstaanders kan het lastig zijn te begrijpen hoe intens sommige mensen prikkels ervaren, maar deze roman maakt dat op indringende wijze voelbaar. De verzorgde en vaak poëtische taal draagt daar sterk aan bij.
Yolande Belghazi-Timman studeerde linguïstiek en werkt in het onderwijs Nederlands voor anderstaligen. Moekoesja’s kus is haar debuutroman en laat zien dat zij beschikt over een scherp observatievermogen en een grote gevoeligheid voor taal en psychologie.
Conny Schelvis
Boek bestellen!
