Beklemmende familierelaties
Die foto waar ik niet op sta – Do Van Ranst – De Fontein – 117 blz.
Bas en zijn nicht Fiebie brengen al van kinds af aan hun vakanties door in het zomerhuis van de familie. Het huis is ondertussen gevuld met herinneringen aan hun fantastische opa, aan hun ouders en aan hun kindertijd, boordevol gefluisterde geheimen op hun zolderkamer. Maar er zijn ook herinneringen aan die ene vakantie waarop alles uit de hand liep en de twee gezinnen het huis halsoverkop verlieten om nooit meer terug te keren.
Zeg nooit ‘nooit’, want opa krijgt jaren later de gezinnen toch zo ver om nog een keer naar het zomerhuis af te reizen. Opa moet ze namelijk iets belangrijks vertellen, zegt hij. Alleen Bas en Fiebie hebben de afgelopen drie jaar contact met opa en elkaar gehad. De twee, inmiddels pubers, durven dat niet aan hun ouders te laten merken. Ontmoetingen waren altijd in het geheim.
De spanning tussen de gezinnen is om te snijden. Pas in de loop van het verhaal lijken de moeders weer wat naar elkaar toe te trekken, maar daarmee zetten ze zich samen nog feller tegen opa af. Hoe het komt dat deze vrouwen soort van ‘samen spannen’ is een van de geheimzinnige gaten die de auteur heeft opengehouden.
Van Ranst beschrijft verleden en heden dwars door elkaar. Dat zorgt voor uitstel van onthullingen als wat er drie jaar geleden plaatsvond en wat opa voor familiegeheim te vertellen heeft. Ook maakt het dat de novelle geconcentreerder gelezen moet worden, want voor je het weet schakelt het verhaal weer naar een ander tijdsbestek. Overigens verdient deze novelle het ook om met opperste concentratie gelezen te worden. Het is bijzonder goed geschreven, de opbouw van onthullingen is perfect en het is daarmee een beklemmend verhaal geworden.
Ondanks dat er vanuit het perspectief van Bas verteld wordt, heeft Do Van Ranst toch ruimte gevonden om niet alleen Bas’ visie weer te geven. Bas is bijvoorbeeld gek op zijn opa, maar tussen de regels door laat de auteur ook blijken dat opa in omgang een wat moeilijke man is. Bas en Fiebie leren wel één belangrijke levensles van opa; Houden van is het belangrijkste wat er in het leven is. Opa vertelt ze er wel bij dat hun ouders niet weten wat liefde is, wat opa voor de lezer weer een beetje een minder leuke man maakt.
Bijna tegen het eind van het verhaal wordt pas duidelijk om welke foto het gaat en wie daar niet opstaat. Een familiefoto bij de mammoetboom, zoals die iedere vakantie werd gemaakt. Maar op één er van mist iemand… Die foto waar ik niet op sta handelt over twee doodnormaal ogende gezinnen met hun eigenaardigheden die onderlinge relaties kunnen verzieken. Do Van Ranst heeft daar een beklemmende novelle over geschreven.
