Keuzes van vrouwen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog
Valavond – Maritha de Sterck – Querido – 252 blz.
Zestien jaar is Jeanne als ze het boek Valavond binnenstapt. Niets anders gewend dan de boerderij van haar oom en tante, waar ze veel moest en niks mocht, waar ze hard voor tante moest werken en ’s avonds oom tot haar slaapkamer toe moest laten. Haar leven verandert totaal als ze komt werken in het café van Angéle. Ze krijgt een andere naam – Mona -, andere kleren, haar vlechten worden afgeknipt, kortom niets blijft hetzelfde. In korte tijd leert ze hoe je drankjes aanlengt met water, hoe je mannen naar de mond praat en hun geld aftroggelt zonder er iets tegenover te stellen.
Langzaamaan leert ze ook het dorpsleven kennen. Ze raakt verliefd op Stan, de bakker, maar die heeft alleen ogen voor Marieke. Die, op haar beurt, kan niet goed kiezen tussen Stan of zijn neef Fons die als twee druppels water op hem lijkt. Fons, de journalist, mag dan op zijn neef lijken, hij is een totaal ander mens. Stan doet meestal wat zijn moeder zegt, terwijl Fons zijn eigen keuzes maakt.
Het is een tijd van keuzes maken, de jaren die de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog vormen en de oorlog die volgt. Mona hoort een klant van haar uit die pro-Duits is om dat daarna door te brieven aan Marieke. Marieke, op haar beurt, helpt een Joods meisje hoewel ze weet dat haar man – ze is inmiddels met Stan getrouwd – en meer nog haar schoonmoeder daar zeer tegen zijn. Het wordt steeds gevaarlijker en dat zijn Mona en Marieke zich zeer bewust. Uiteindelijk maakt Mona een keuze die de levens van veel dorpsgenoten beïnvloedt. En zij, kan zij ermee leven?
Valavond beslaat in 252 bladzijden de tijd van 10 mei 1935 tot en met 10 mei 1945. Achterin verantwoordt Maritha de Sterck veel feiten die op de historie gebaseerd zijn. De feiten zijn aangevuld met fictie.
Nu zijn feiten niet altijd een garantie voor een goed boek. De Sterck heeft het zich moeilijk gemaakt door behalve de lange tijdsduur ook nog veel personages op te voeren die allemaal hun eigen verhaal hebben. Daardoor sneeuwt het verhaal van hoofdpersoon Mona, die de ik-persoon is, af en toe onder en blijft het op de vlakte. Het is jammer dat de personages pas na tweederde van het boek, na de keuze van Mona tot leven komen. Want pas dan herkennen we de schrijfster van o.a. De Hondeneters die een spannend boek in prachtig Vlaams neer kan zetten.
