Half tot zwaar bewolkt, met af en toe zon

Tegengif – Oliver Burkeman – Vertlain: Patty Adelaar – Ambo/Anthos Uitgevers – 216 blz.

“De kracht van positief denken”, “The Secret”, “Get motivated!” – we worden doodgegooid met boeken, seminars en kreten over hoe we door positief en affirmatief te denken het geluk kunnen bereiken.
Waarom jagen we zo krampachtig naar geluk, wat is eigenlijk de definitie van geluk en hoe komt het dat mensen in arme, onveilige gebieden niet zo heel veel minder gelukkig zijn dan wij?
Deze en vele andere vragen komen aan bod in Tegengif geschreven door Oliver Burkeman. Het boek is “een verslag van een reis door de wereld van ‘de achteruitwet’ en van de mensen, levende en dode, die het negatieve pad naar geluk hebben gevolgd.”

Hierbij gaat het niet om het geven van één enkele eenvoudige oplossing, integendeel, er zijn vele manieren om tegenwicht te bieden aan de ‘fixatie op positivisme’.
De schrijver laat ons onder andere kennis maken met het stoïcisme, een filosofische stroming die rond de vierde eeuw voor Christus ontstond, waarin het belangrijk was gemoedsrust te bereiken door negatieve scenario’s in te calculeren en te bestuderen. Ook worden onderdelen van het boeddhisme behandeld, een hoofdstuk in het boek waarbij de schrijver een week in retraite gaat en over zijn ervaringen vertelt.

Het boek is dus niet alleen tot stand gekomen door theoretische vraagstukken te bestuderen, de schrijver heeft ook zichzelf aan onderzoek onderworpen en verschillende delen van de wereld bezocht om te ervaren hoe de mensen daar hun leven vormgeven.

In het hoofdstuk “Memento mori” bijvoorbeeld – voor mij het meest interessante gedeelte van het boek – blijken Mexicanen een heel andere houding ten opzichte van de dood te hebben dan ‘wij’.
Het heeft geresulteerd in een goede, degelijke analyse. De tekst is soms moeilijk te volgen, het vereist een zekere mate van concentratie en af en toe lijkt het verband zoek te raken omdat er veel onderzoeken en persoonsnamen genoemd worden, maar elke keer komt Burkeman weer netjes uit bij de rode draad van zijn betoog. Het is dan ook geen zelfhulpboek maar een synthese, compleet met notenapparaat en register.

Ik vind dat Oliver Burkeman er uitstekend geslaagd is om uit te leggen waarom het belangrijk is om negatieve emoties en gebeurtenissen in je leven toe te laten, je wordt er in ieder geval niet ongelukkiger van.

Annette Jongen