Bizarre sprookjes uit het verre Oosten
Hindoeïstische volksverhalen uit het oude Ceylon – Dick de Ruiter – Binkey Kok Publications – 167 blz.
De verhalen in deze bundel komen uit het oude Ceylon, het huidige Sri Lanka. Ze zijn net als onze sprookjes van generatie op generatie doorverteld en later werden opgetekend door kolonisten en missionarissen. Dick de Ruiter verzamelde deze exotische verhalen, vertaalde ze en zette ze voor ons op een rijtje.
Hindoeïstische volksverhalen en sprookjes, heel anders dan de verhalen die wij kennen, maar daarom niet minder interessant. Met verhalen over koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen waarin de moraal soms toch een beetje vreemd of zelfs onbegrijpelijk overkomt. Zo mogen jonge prinsen blijkbaar broers en ooms vermoorden, en mag aan vrouwen die pech hebben of opgelicht worden zonder verdere uitleg een pak slaag gegeven worden. Begrijpelijk is het niet, maar interessant is het zeker wel. De verhalen geven een mooi inzicht in de sociale relaties in het Hindoeïsme. Het verschil tussen rijke prinsen en arme bedelaars, tussen mannen en vrouwen en tussen jongeren en ouderen.
Verhalen over koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen die mooie avonturen beleven. De koningen die in de verhalen voorkomen zijn niet de koningen zoals we ze vandaag de dag kennen, ze zijn te vergelijken met grootgrondbezitters. Deze rijke mannen sturen in veel van de verhalen hun zoon of zonen, de prinsen, op pad om een vrouw te zoeken. Soms speelt een prinses de hoofdrol, maar zij eindigt altijd gelukkig getrouwd met de prins van haar dromen. De jongste broer of zus (vaak de jongste van zeven) is bijna altijd de held van het verhaal, de held die de naïeve medemens steeds te slim af is met allerlei listen en streken.
“Toen de koning hen daar gezien en herkend had, liet hij zijn vader en moeder naar het paleis komen. Hij vertelde hun: ‘Omdat die zes oudere broers en hun zes echtgenotes indertijd geprobeerd hebben om mij te doden zodat ze zelf de glasprinses konden nemen voor zichzelf, ben ik vertrokken uit de stad, en werd ik gevangen genomen door een Vaedda koning, maar ik ontkwam en ben hier aangekomen.’ Toen zei hij: ‘Daar is de plek waar ik rijst verbouwd heb. Ga daarheen en verbouw rijst, zodat jullie te eten hebben”. En hij ging met hen en de broers daarheen. Nadat hij de broers had gezien voerde hij hen nog toe: ‘Vanwege de misdaad die jullie hebben gepleegd door mij te willen vermoorden is jullie dit nu overkomen. Daarvoor moeten jullie boeten.’ Nadien leefden er nog vijf Koninklijke personen in het paleis: zijn vader de koning, zijn moeder de koningin, zijn eigen twee koninginnen en hijzelf.”
Voor wie bekend is met de sprookjes uit de Westerse wereld zullen de meeste verhalen niet als een verrassing komen. Leuk is het om te lezen hoe ‘Vrouw Holle’ en ‘Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak’ in een Oosters jasje worden gegoten. In ‘De klos katoen’ rent de jongste zus achter haar klos aan en wordt zij daarvoor rijkelijk beloond, met haar oudere, egoïstische zus loopt het heel anders af. Hierbij is de moraal duidelijk, maar de afloop net even gruwelijker dan we dat gewend zijn.
Felice Beekhuis
