De onzichtbare man – H.G. Wells
Meester van de Science Fiction
De drie bekendste werken van Wells: De Tijdmachine, De Oorlog der Werelden en De Onzichtbare Man zijn in de begin jaren van de SF grote voorbeelden geweest waaraan het genre zijn populariteit grotendeels te danken heeft. Wells schreef de oorspronkelijke versie tussen maart en juni 1896. Deze versie was een kort verhaal getiteld The Man at the Coach and Horse. Wells vond het niet goed genoeg en breidde het een jaar later uit tot een roman. Zijn inspiratie vond hij [o.a.]in een novelle van W.S. Gilbert en in De Republica van Plato die stelde dat als een man onzichtbaar zou worden gemaakt en ongestraft zou kunnen handelen, hij “onder de mensen zou rondlopen met de macht van een god”. De roman is in vele talen uitgebracht en heeft talloze malen als voorbeeld gediend, zoals bij Jules Verne, Le Secret de Wilhelm Storitz. Beroemd is ook de verfilming in 1933 van Claude Rains.
Inhoud
Tijdens een sneeuwstorm verschijnt een zonderlinge vreemdeling in het afgelegen dorp Iping. Hij noemt zich Griffin en huurt een kamer in de herberg van de heer en mevrouw Hall. Zijn gezicht is volledig verborgen onder verband, zijn lichaam ingepakt in dikke kleding. Griffin is gesloten, snel geprikkeld en dwingend in zijn behoefte aan afzondering. Hij brengt zijn dagen en nachten door tussen flessen chemicaliën en laboratoriumapparatuur Hij laat zich alleen na zonsondergang zien. Al snel ontaardt zijn aanwezigheid in een bron van onrust en geruchten onder de dorpelingen. Wanneer Griffin in geldnood raakt en zijn hospita hem dreigt uit te zetten, wordt zijn geheim onthuld: hij is onzichtbaar. Een poging van de politie hem te arresteren eindigt in chaos; Griffin ontdoet zich van zijn kleren, glipt weg en verdwijnt spoorloos.
Op zijn vlucht dwingt hij de zwerver Thomas Marvel zijn knecht te worden. Samen keren zij terug naar Iping om Griffins notitieboeken terug te krijgen. Marvels wordt steeds banger en probeert te ontsnappen. Griffin achtervolgt hem tot aan de kust. Na een gewelddadig incident weet Marvel ternauwernood te ontkomen. Dan zoekt Griffin zijn toevlucht bij Dr. Kemp, een vroegere studievriend. Aan hem maakt hij zijn verleden bekend: ooit een briljant student, nu een albino-wetenschapper die zijn leven heeft gewijd aan een gevaarlijke ontdekking. Hij beschrijft hoe hij een procedé ontwikkelde dat levende lichamen onzichtbaar maakt, hoe hij zichzelf aan dit experiment onderwierp en hoe hij, opgejaagd en wanhopig, zijn sporen uitwiste door brand te stichten. Het onzichtbaar zijn en de daaruit voortvloeiende isolatie hebben hem geestelijk ontwricht. Hij droomt dat hij als ongrijpbare een terreurbewind kan gaan voeren. Jammer voor hem, maar Kemp heeft hem al verraden. Wanneer de autoriteiten naderen, ontsnapt Griffin opnieuw. Hij heeft nu Kemp erbij als zijn eerste slachtoffer. De jacht eindigt in de straten van de stad. Griffin, wordt door een woedende menigte ingehaald. In zijn laatste momenten smeekt hij om genade, terwijl zijn lichaam langzaam weer zichtbaar wordt. Na zijn dood blijft alleen zijn nalatenschap bestaan: Griffins aantekeningen, in handen van Thomas Marvel, die er een veilig en welvarend bestaan aan overhoudt. De kennis zelf echter blijft, niet begrepen door codes die waarschijnlijk nooit meer ontcijferd zullen worden.
Achtergronden
Zouden er geen hedendaagse thema’s in de roman opgesloten liggen? Het begint met een obsessieve zoektocht naar een genezing van de gevolgen van Griffins experiment. Dat leidt tot waanzin, wanneer hij zijn onzichtbaarheid misbruikt en burgers dwingt met de dreiging tot geweld en de dood: machtsmisbruik dus. Griffin moet je wel beschouwen als een tragisch figuur die te lijden heeft onder de gevolgen van zijn mislukte experiment. Tot op zekere hoogte zouden de lezers enige sympathie voor hem kunnen opvatten, totdat zijn kwaadaardigheid de overhand neemt. Wells’ grote kracht is [onder meer] dat hij de onzichtbare man ook min of meer voor de lezer onzichtbaar maak: suggestieve beschrijvingen van zijn inbraak bij de dominee laten die ‘onzichtbaarheid’ uitstekend uitkomen.
Stijl
Opmerkelijk is dat Wells deze roman schreef in de derde persoon, terwijl veel andere romans, zoals De tijdmachine in de eerste persoon zijn geschreven. Wellicht dat Wells hiermee als een zekere afstand wilde scheppen. Wie moeilijk taalgebruik verwacht, zal bedrogen uitkomen, hoewel geschreven aan het einde van de negentiende eeuw komt het zeer modern over. Dat is niet alleen aan Wells te danken, maar ook aan de vertaler. Die wordt in het boek niet genoemd. Bij vergelijking met de Contact-uitgave uit 1968 blijkt dat Manuel van Loggem te zijn (identieke tekst).
Lezen?
Hoewel meer dan honderdvijfentwintig jaar geleden geschreven, en te bedenken dat Wells zijn tijd ver vooruit was, komt het boek zeker niet oubollig over. Thema’s van nu ontbreken niet. De kentering van slapstick naar ernst (ongeveer na hoofdstuk 6) komt volkomen natuurlijk over. Dank aan uitgeverij Rainbow om dit klassieke werk opnieuw te doen verschijnen.
Kees de Kievid
Dit is een uitgave van Rainbow
Boek bestellen!
