Drie vrouwen, welke waarheden liggen er achter uiterlijke schijn?

De vrouw in de spiegel- Eric-Emmanuel Schmitt – Vertaald door Floor Borsboom – De Geus- – 448blz.

De roman De vrouw in de spiegel, oorspronkelijk geschreven in het Frans, volgt drie vrouwen die duizenden kilometers en honderden jaren uit elkaar leven: Anne, een jonge vrouw in de 16e eeuw uit het Vlaamse Brugge, Hanna, een Weense adelijke vrouw aan het begin van de 20e eeuw en Anny, een briljante actrice uit de huidige tijd in Hollywood, bijgenaamd “Americas sweetheart.” Aan de oppervlakte hebben deze vrouwen hebben niets gemeen – Anne is een mystica, Hanna is onlangs getrouwd en gevangen in haar huwelijk en de verwachtingen die hier aan vast zitten en Anny is een emotioneel uitgeputte, eenzame en verslaafde actrice.

Maar Eric-Emmanuel Schmitt verweeft de verhalen van de vrouwen vakkundig. Zo zien we hun zoektochten naar zelfontdekking en naar hun plaats in de maatschappij. Elk verhaal heeft zijn eigen grondslag, zijn eigen identiteit en lijkt zelfs anders geschreven. Waar bij Anne de liefde voor de natuur doordringt in de woorden van de schrijver, lezen de eerlijke brieven van Hanna weer heel anders en staan de niets ontziende ontboezemingen van een hedendaags actrice op zichzelf, maar complementeren de verhalen elkaar en weet de schrijver ze op het laatst in elkaar over te laten gaan.

Elke vrouw zoekt haar geluk en vindt deze op haar eigen manier, wat niet wil zeggen dat elke vrouw ook uiteindelijk het geluk ten deel valt. Zo wordt Anne gezien als een heilige, maar ook als een heks. Kan ze zich conformeren aan de standaarden van haar tijd? Hanna die gelukkig getrouwd lijkt en alles lijkt te hebben, strijdt met haar gevoelens en komt in aanraking met de psychoanalyse van Sigmund Freud. Bevrijdt haar dit, of maakt ze het zich zelf nog moeilijker? Anny is naast een geweldig goede actrice, ook een verslaafde, zowel aan drank, aan drugs, als aan seks. Wat is voor haar het belangrijkste, welke keuzes maakt zij?

Het zijn niet alleen drie verhalen over willekeurig gekozen vrouwen, het gaat zeker ook over de rol van een vrouw in de samenleving. Ben jij degene die je toevallig bent, of speel je die rol. Wie is nu werkelijk de vrouw die je in de spiegel ziet? Hanna zegt het in het boek zo: “ Misschien hoop ik wel op een wonder… Welk wonder? Dat ik ophoud met naar mezelf te kijken. Niet langer de actrice of toeschouwster ben van mezelf. Ophoud mezelf te veroordelen, te bekritiseren, een bedriegster te voelen. Dat ik eindelijk, als een suikerklontje in een glas water, oplos in de werkelijkheid, er deel van uit maak.”

Dat centrale thema sprak me erg aan in het boek, ik denk dat een ieder zich er in kan herkennen, soms, of vaak speel je een rol in plaats van jezelf te zijn om aan (maatschappelijke) verwachtingen te voldoen. De vrouw in de spiegel: echt een tijdloos verhaal over jezelf te durven zijn.

Jeanine Notten