Dubbelgevouwen tijd
De gewichtlozen – Valeria Luiselli – Vertaald door Merijn Verhulst – Karaat – 189 blz.
Ik begrijp wel waarom uitgeverij Karaat de boeken van Valeria Luiselli uitgeeft, wat ik niet begrijp is dat ze niet iedere keer in de top tien staan. Het debuut van Luiselli is nu door Karaat uitgegeven als De gewichtlozen. Een letterlijke vertaling van de Spaanse titel. De Amerikaanse uitgever heeft gekozen voor Faces in the crowd.
Net als het eerder door Karaat uitgegeven Valse papieren huppelt, nee danst, Luiselli door haar verhaal. Het zijn steeds kortere stukjes waardoor de levens van de twee vertellers steeds dichter om elkaar heen draaien.
Ergens in het eerste deel zegt Luiselli, als haar hoofdpersoon zwanger is: “Een compacte, poreuze roman. Vergelijkbaar met het hart van een baby.” Dat is het verhaal ook geworden, compact, poreus, je op het verkeerde been zettend.
De eerste verteller is een jonge Mexicaanse die vanuit haar afbrokkelend huwelijk in Mexico-stad zich haar tijd als redactrice herinnert in New York. Daar komt ze in aanraking met het werk en het leven van Gilberto Owen, een andere Mexicaan die in de jaren twintig van de vorige eeuw ook een aantal jaren in New York woonde en zich begaf in een milieu van dichters en schrijvers. Hij herinnert zich kort voor zijn dood in Philadelphia zijn jonge jaren in New York terwijl hij door zijn drankmisbruik en gedrag de omgang verliest met zijn kinderen die bij zijn ex in New York wonen.
Uiteindelijk zien ze elkaar als schimmen, als spoken, als gewichtlozen, in de metro. Owen is ervan overtuigd dat je vele doden sterft en je steeds meer een schim wordt terwijl die andere schimmen van jezelf ook doorleven. Zelfs een dood sinaasappelboompje in een bijzondere pot komt in beider leven voor en lijkt soms verplaatst door de ander in die andere tijd.
Tegen het einde van het verhaal zegt iemand tegen Owen: “Wie zich bezighoudt met het schrijven van romans, houdt zich bezig met het dubbelvouwen van de tijd.” Zo heeft Valeria Luiselli haar verhaal ook opgebouwd: dubbelgevouwen tijd.
Een prachtig geschreven verhaal dat je eerst zou moeten lezen zonder stil te staan bij wat er allemaal staat, in een flow meegaand met het verhaal en daarna nog eens rustig, in stukjes, genietend van de prachtige invallen, de mooie zinnen en om proberen te doorgronden wat er nu echt gebeurd. Of zoals ze het zelf ergens in het midden van het boek zegt: “Een horizontale roman, verticaal verteld.”
