“Gij zult niet…”
De engel van Spakenburg – Wim Duijst – Uitgeverij Marmer – 317 blz.
Spakenburg, jaren zestig. We maken kennis met het gezin Wijtman en met Loulou van Moorselaar. Totaal verschillend zijn ze van elkaar. Vader Ruurd, moeder Mengsje en zoontje Sjoerd vormen een net, maar zeer doorsnee gezin. Loulou daarentegen (door haar gehandicapte vader steevast Lutje genoemd) wordt gezien al een vrijgevochten vrouw. Ze is gescheiden. Haar huwelijk met “de Spanjaard” liep niet goed. Nu is ze weer bij haar vader en werkt in het winkeltje dat hij heeft.
Kleine Sjoerd is een eenzaam jongetje. Hij heeft weinig vriendjes. Ook thuis is het niet gemakkelijk. Zijn vader en moeder hebben nauwelijks tijd voor hem. Vader werkt en moeder is veel te veel bezig met het geloof. Haar vriendin Netta, van de zwarte-kousen-kerk, legt veel beslag op haar en trekt haar gaandeweg steeds dieper mee in haar manier van leven en geloven. Sjoerd ziet tot zijn grote schrik hoe zijn moeder veranderd. De zaken, die hij en zijn vader als normaal beschouwen, worden door moeder ineens met argusogen bekeken en vervolgens afgezworen. Sjoerd ziet hoe het gezin (en vooral zijn vader en hij) hieronder lijdt en neemt maatregelen. Maar wat hij ook doet, altijd heeft hij het wel weer mis, volgens iemand.
De vader van Loulou heeft heel andere zorgen aan zijn hoofd. Hij wil nageslacht. Dat kan nog best. En lukt dat niet goedschiks, dan kan het ook op zijn manier. Loulou is furieus en dreigt hem alleen te laten. Ze voelt zich zwaar voor het blok gezet. Maar zelfs het lot denkt er anders over.
Vier mensen in een dorp waar iedereen elkaar kent. Het is niet makkelijk: dat ervaren ze allemaal op hun eigen manier. Ze krijgen ook allen met elkaar te maken, op een manier waar je geen rekening mee houdt, als je begint te lezen.
Wim Duijst heeft de Spakenburgse samenleving prima samengevat in deze roman. Een verhaal dat lekker leest, je nieuwsgierig maakt naar hoe verder en je aan het eind doet zuchten van een zeker ongeloof. Het boek eindigt dan ook heel anders dan ik had gedacht. Een verhaal met een glimlach, een grijns, hoofdschuddende passages over hoe het zover kan komen in een gemeenschap. Ook treurigheid, als je dieper in het leven van Mengsje komt. Een zeker stukje “Greet Hofmans” komt hier zeker om de hoek kijken.
Knap beschreven, alsof hij erbij is geweest. Duijst zal zeker enige tijd in Spakenburg hebben doorgebracht, om te voelen hoe zo’n samenleving in elkaar steekt. Om te proeven wat men denkt, te ruiken aan de gewoontes en te voelen aan de gewoontes, die voor een buitenstaander zo heel anders kunnen zijn dan ze gewend zijn. Mooi op papier gezet, prettig taalgebruik en leuk gebruik van details.
