Magistraal monnikenwerk voor een select publiek.
De ontvederde vogel – Katrina van Grouw – Tirion – 287 blz.
Iedereen die dit boek in handen krijgt zal vol bewondering kijken naar de werkelijk verbluffend knappe tekeningen van vogelskeletten en onderdelen van vogels zoals snavels, poten, koppen en vleugels. Katrina van Grouws tekeningen zijn stuk voor stuk hoogstandjes en dat valt des te meer op door de natuurlijke houding waarin zij haar “vogels zonder veren” uitbeeldt. Zie bijvoorbeeld de aalscholver en de sperwer met zijn prooi. Eenieder die veel naar vogels kijkt, zal meteen de klasse van dit werk herkennen.
In haar uitvoerige dankwoord meldt de schrijfster over haar werkwijze het volgende: “ Ik moet de lezers ervan verzekeren dat er tijdens het maken van dit boek geen enkele vogel schade werd berokkend. Ik vertrouwde geheel op de welwillendheid van vogels om op natuurlijke wijze te sterven op plaatsen waar ze konden worden gevonden en op de welwillendheid van een groot aantal mensen die ze voor mij wilden oprapen”. En: “Al mijn tekeningen zijn gemaakt naar werkelijke exemplaren. Foto’s heb ik soms gebruikt als extra referentie, maar nooit in de plaats van de echte vogel”. Haar man, Hein van Grouw, nam het prepareren voor zijn rekening, kookte en reinigde de skeletten en zette ze in elkaar. Ze zwaait hem dan ook terecht veel lof toe bij het tot stand brengen van dit gezamenlijke project.
De ontvederde vogel wil volgens van Grouw nadrukkelijk geen anatomisch werk in engere zin zijn maar gaat over de buitenkant van vogels. Over hoe uiterlijk, houding en gedrag enerzijds en de interne structuur anderzijds elkaar beĂŻnvloeden. De meeste grote vogelgroepen van de wereld, ook de gedomesticeerde, zijn in dit boek opgenomen. Het werk bestaat uit twee delen. Deel 1 behandelt de anatomische kenmerken die gemeenschappelijk zijn voor alle vogels, deel 2 behandelt de vogels per groep, hierbij wordt de systematiek van de beroemde Zweed Linnaeus aangehouden.
Gezien het onderwerp en het taalgebruik is dit boek vooral voor beroepsmatig geĂŻnteresseerden (preparateurs, musea, wetenschappers) bestemd, maar ook voor iedereen die grote interesse voor vogels heeft. Het taalgebruik vergt wel wat van de lezer.
“ De karakteristieke kopvorm van de in hout hakkende spechten – met de hersenpan boven het niveau van de snavel – is een andere aanwijzing voor hun specialisme. Eenvoudig maar effectief; dit is om de hersenen veilig boven de baan van impact te plaatsen. Alle krachten die de schedel wel bereiken, worden geabsorbeerd door het verdikte bot; het pokdalige oppervlak is een onderscheidend kenmerk van spechtenschedels. De schedel van hakkende vogels ontmoet ook de nek onder een bijna loodrechte hoek, zodat de snavel naar de boomstam is gekeerd in plaats van verticaal naar boven is gericht. Hierdoor kan de snavel het hout onder de juiste hoeken raken met een soepele, zwaaiende beweging, zoals met een hamer, om vastlopen, dat het gevolg zou zijn van een voorwaarts gerichte kracht, te voorkomen.”
Tirion verdient een pluim voor het uitbrengen van dit prachtboek op de Nederlandse markt.
Dick Huitema
