Op zoek in een koloniaal verleden
Palmen in de sneeuw – Luz Gabás – Vertaling: Marjan Meijer – Wereldbibliotheek – 702 blz.
De schrijfster van het boek Palmen in de sneeuw kreeg van haar vader veel te horen over zijn tijd in Guinea. Zijn avonturen waren voor haar de inspiratiebronnen voor dit verhaal.
Het boek is een familiegeschiedenis die begint met een beschrijving van twee geliefden die afscheid van elkaar moeten nemen. De schrijver laat ons weten dat ze elkaar nooit meer zullen zien en hij spreekt de ‘hij’ in het verhaal toe: “je kunt niet weten dat je geheim over meer dan dertig jaar aan het licht komt”. Wanneer dit speelt en om wie het gaat weet je als lezer niet maar het intrigeert meteen.
Dan springt het boek naar 2003 en lezen we over Clarence, een jonge vrouw die in oude correspondentie van haar vader een brief vindt met aanwijzingen over een geliefd persoon. Ze woont met haar familie in Spanje, in de bergplaats Pasolobino. Haar grootvader Antón, vader Jacobo en oom Kilian zijn in de jaren vijftig alle drie naar een eiland in Equatoriaal-Guinea afgereisd om daar op de cacaoplantages te werken. Clarence wil weten hoe het zit met die brief. Thuis wordt ze niets wijzer dus ze besluit naar het eiland Fernando Poo te gaan, ook op aanraden van een vriendin van haar vader.
We gaan dan terug in de tijd, naar 1953, het moment waarop Jacobo en Kilian hun vader achterna reizen. Voor Kilian is het zijn eerste aanraking met het Afrikaanse eiland waar hun vader is gebleven, ondanks dat zijn vrouw terug moest naar Spanje voor haar gezondheid. Kilian is, in tegenstelling tot zijn broer Jacobo, niet zo geïnteresseerd in een leven met veel uitgaan, betaalde liefde en feestjes. Hij raakt bevriend met een inwoner, José en zijn dochter Bisila, die Bubi’s zijn en leert veel van de gewoontes van de inlanders. Als de vader Antón overlijdt wordt Kilian ziek en stort zich daarna op het werk op de plantage, het duurt jaren voordat hij weer naar Spanje gaat.
Dan gaan we weer naar 2003, naar Clarence die op het eiland pogingen doet om het raadsel op te lossen. Clarence wordt geconfronteerd met het militaire bewind dat sinds 1973 op het eiland heerst. Ze leert twee broers kennen en hun moeder en vermoedt dat die haar vader gekend heeft. Ze komt daarmee steeds dichter bij de waarheid maar niet helemaal, als lezer heb je eerder door welke kant het opgaat, omdat je meer voorkennis hebt.
Als Clarence terugkomt in Spanje krijgt ze nog steeds geen antwoorden, maar ze puzzelt net zolang tot ze denkt erachter te zijn. De alwetende verteller neemt de lezer mee aan de hand: “toen kon ze nog niet vermoeden…”
De uiteindelijk toch verrassende ontknoping krijgen we door weer terug te gaan in de tijd. Clarence moet het verleden een plek geven en de relatie met haar vader herzien.
Omdat het boek heen en weer springt tussen verleden en heden blijf je als lezer geboeid, vooral als het gaat om de ontknoping van Clarence’s zoektocht. De stukken op de plantage zijn soms erg lang en daardoor minder boeiend, maar je krijgt wel een goed beeld van het leven van de kolonisten naast de inlanders en de Nigeriaanse arbeiders. De machtsstrijd die in de jaren voorafgaand aan Kilians vertrek van het eiland tussen de verschillende groepen is uitgevochten is wrang om te lezen. Het perspectief van het verhaal ligt in het heden grotendeels bij Clarence en in het verleden bij Kilian, maar soms krijgen we door de alwetende verteller als lezer een inkijkje in het hoofd van een ander personage.
Het was een dikke pil om te lezen, maar ik vond het zeker de moeite waard! Al met al vond ik het een interessant verhaal. Het had wel korter gekund. Maar ik vond het interessant om meegenomen te worden naar deze voor mij onbekende wereld.
