Een Catalaanse klassieker
Eenzaamheid – Victor Català – Vertaald uit het Catalaans door Elly Bovée – De Bezige Bij – 238 blz.
Víctor Català is het pseudoniem voor Caterina Albert i Paradís (1869-1966). Zij behoorde tot de Catalaanse stroming van modernisten aan het begin van de vorige eeuw. Ze schreef verhalen, poëzie en romans, verder tekende en schilderde ze. Eenzaamheid wordt gezien als haar beste werk, het is in ieder geval haar meest bekende werk. Het verscheen oorspronkelijk als feuilleton in het weekblad Joventut in maart 1905 en april 1905. Joventut was gelieerd aan de Unió Catalanista, een beweging die gedurende een tiental jaren de Catalaanse cultuur propageerde. De roman was verboden in het Franco tijdperk, maar is inmiddels in een tiental talen vertaald.
Het verhaal draait om de ontwikkeling van Mila, een pas getrouwde jonge vrouw die met haar man mee de bergen in moet waar hij de “kluizenaar” wordt van de kluis van Sant-Pons. Hij blijkt lui en niet in haar geïnteresseerd en is dagenlang weg om te gokken, vaak samen met Ànima, de ongure stroper.
Mila raakt bevriend met de oude herder Gaietà die haar zijn liefde voor de bergen, de dieren en de natuur in zijn algemeenheid overbrengt. Hij beantwoord haar erotische gevoelens niet, hij is streng gelovig en trouw aan zijn overleden vrouw. Als de herder na een noodweer dood wordt gevonden wordt Mila daar op aangekeken, zeker omdat kort daarna de schulden van de kluis zijn afbetaald. Mila is compleet verlaten en alleen.
Als Ànima haar opzoekt, geld toewerpt en haar verkracht vallen voor Mila de puzzelstukjes in elkaar. Hierna verlaat Mila haar man om elders een betere toekomst te zoeken. Het verhaal is eenvoudig, maar de ontwikkeling van Mila, zowel in gebeurtenissen, handeling en gedachten, en past helemaal in de traditie van sterke vrouwen die in opstand komen tegen hun marginale rol. Je zou vergelijkingen kunnen maken met Mrs Dalloway van Virginia Woolf en Ana Karenina van Tolstoj.
De roman is verfilmd door Roma Guardiet als: Solitud (1991)
