Rare landjes in de Kaukasus
Kleine landjes – Jelle Brandt Corstius – Prometheus – 169 blz.
Hoe obscuurder hoe beter, is het motto van Jelle Brandt Corstius en dit gaat zeker op voor de vijf deelrepubliekjes van Rusland, allen gelegen in de Kaukasus en amper bekend bij het grote publiek: Abchazië, Ossetië, Tsjetsjenië, Kalmukkië en Karatsjaj-Tsjerkessië. Brandt Corstius, correspondent voor het dagblad Trouw en televisiemaker voor de VPRO, waarvoor hij “Van Moskou tot Magadan” maakte en waarop hij momenteel te zien is met “De bergen achter Sotsji”, is verknocht aan de Kaukasus en haar bewoners. Er is op de wereld geen groter rariteitenkabinet aan kleine landjes te vinden.
In het prachtige bergland leven meer dan dertig volkeren die ongeveer veertig talen spreken. Het gebied is strategisch gelegen, is rijk aan olie en gas en kent een geschiedenis van oorlogen, bloedbaden en deportaties. Ook nu is de streek nog onrustig met veel geweld en aanslagen, onder andere in Tsjetsjenië . Kleine landjes is gebaseerd op de artikelen die hij in 2008 schreef voor het dagblad Trouw.
Brandt Corstius heeft een scherp oog voor het absurde en anekdotische en weet met weinig woorden een treffend beeld te schetsen. Hij heeft jaren in Rusland gewoond, kent het leven daar, spreekt de taal en maakt zodoende makkelijk contact. Dat levert kostelijke, maar vaak tragische verhalen op uit een streek waar in ieder geval iets verandert: werden vrouwen vroeger te paard ontvoert, tegenwoordig gaat dat per auto .
Corstius noteert over ene Vraga uit Tsjetsjenië het volgende: “Van een vleeshouwer met de naam Vraga waren drie kinderen doodgegaan in een schuilkelder tijdens de bombardementen, door kou en tbc. Een man zonder schort noemde de dood van de kinderen “kleingeld”. Dat betekent zoiets als “peanuts” in het Engels. Vraga voelde zich geenszins tekortgedaan door deze opmerking. De man zonder schort noemde rustig een lange lijst van vrienden en familie op en de verschrikkelijke manier waarop zij waren doodgegaan , op de manier waarop Vraga de verschillende stukken schaap in zijn kraam had opgesomd. Ellende is een relatief begrip”.
Kleine landjes is een boeiende schets van een gebied met een tragische geschiedenis en een onzekere toekomst.
Dick Huitema
