De spannendste Nederlandse goudjacht ooit

Lutine – Martin Hendriksma – De Geus – 317 blz.

Het Britse fregat De Lutine verging in oktober 1799 in een hevige storm tussen Terschelling en Vlieland. Van de 255 bemanningsleden overleefde er slechts één de ramp. Het schip was met duizenden kilo’s goud en zilver onderweg van het Engelse Yarmouth naar Hamburg om de economie van deze stad, destijds een zeer belangrijk handelsknooppunt , van de ondergang te redden. Het goud en zilver belandde dus op de bodem van de Noordzee en was de aanleiding tot een ongekende goudjacht: de meest recente bergingspoging werd pas in 2010 stopgezet.
De schrijver en journalist Martin Hendriksma dook, als zovelen voor hem, in de geschiedenis van De Lutine en dat heeft een mooi boek opgeleverd.

Hendriksma schrijft zeer boeiend over de bouw en het reilen en zeilen van het fregat , de opvarenden, de schipbreuk , de vele legale en illegale bergingsacties en de omvang van de goud- en zilverschat. Dat het boek de lezer meteen “pakt” is vooral te danken aan Hendriksma’s stijl en manier van werken. Hij schrijft vlot, heeft humor en brengt het verhaal dichtbij door veelvuldig te citeren uit scheepsjournalen .

De Lutine was oorspronkelijk een Frans schip, gebouwd in Toulon. Eén van de officieren op het schip was Jean Jacques Cotignon. Over de bewoners van Smyrna noteerde hij: “ Robuuste mannen, behendig en van top tot teen bewapend. In het algemeen ziet men sowieso geen Turk, hoe arm ook, die aan zijn ceintuur niet tenminste vier geweren , een kromzwaard en een dolk heeft hangen. De vrouwen zijn volledig gesluierd en wee diegene die het woord tot hen richt of slechts naar hen kijkt… hij wordt ter plekke afgeslacht”. La Lutine ( de Fee ) kwam in 1779 van de werf en viel in 1793 als oorlogsbuit in Britse handen.

De schrijver sprak ook met nazaten van de verschillende bergers, mensen die soms totaal geobsedeerd raakten door de schatten op de zeebodem. Deze persoonlijke , soms dramatische verhalen, maken deze geschiedenis des te interessanter om te lezen.
Hendriksma heeft drie jaar aan dit boek gewerkt , zeer veel archiefonderzoek gedaan en kennis genomen van de omvangrijke literatuur over deze ramp. Dat heeft geresulteerd in een voortreffelijk werk dat ik iedereen kan aanraden.

Dick Huitema.